Een recent advies van de Nationale Raad van de Orde der Geneesheren handelt over de behandelingsplicht in gevaarlijke situaties.

Het is echter geen vanzelfsprekendheid voor een (huis)arts of andere hulpverlener om “blindweg” zijn zorgplicht te vervullen voor een patiënt in nood. Ook in oorlogstijd mag een legerarts zich niet in de vuurlinie op het front begeven.

Naar analogie hiermee volgt een concreet voorbeeld in de huisartsgeneeskunde:

In het wachtgebied van een huisartsenkring bevindt zich een farmaceutisch bedrijf dat in zijn productieproces gebruik maakt van cyanides. De preventieadviseur van het bedrijf geeft in een korte uiteenzetting alle wachtdienstdoende huisartsen van de gemeente een toelichting over hun taak indien er zich een ramp voordoet in het bedrijf. Er zal steeds een beroep gedaan worden op de MUG en 100-dienst. In afwachting verwacht het bedrijf wel dat de huisarts van wacht de eerste zorgen zal toedienen aan de getroffen werknemer(s) van het bedrijf. Er moet een infuus gestoken worden en een ”cyanokit” moet gebruikt worden.

Dit zijn duidelijk geen alledaagse handelingen voor een huisarts en het risico op besmetting door cyanides is zeer onduidelijk voor de aanwezige hulpverleners. Er werd gesuggereerd dat het bedrijf zelf een eigen bedrijfsarts in dienst zou nemen die beter vertrouwd is met de betreffende materie, maar hier werd niet op ingegaan. Waarschijnlijk vind men geen arts die 24 op 24 en 7 op 7 beschikbaar is voor dergelijk noodscenario en is het voordeliger om beroep te doen op de huisarts van wacht.

Het is echter geen evidentie om een wachtdienstdoende huisarts gedurende geruime tijd weg te houden van zijn kerntaak, namelijk het verzorgen van een populatie verspreid over een vrij grote regio. Bovendien kan men zich de vraag stellen of er geen andere, veiligere methode gebruikt kan worden in het productieproces en of er geen zuiver financieel-economische redenen bestaan voor het gebruik van deze gevaarlijke producten.

Dit geval werd op 21 oktober 2008 voorgelegd aan de Provinciale Geneeskundige Commissie met de vraag of de fysieke integriteit van de arts hier niet ernstig in het gedrang komt en of de huisarts van wacht verplicht kan worden om in deze situatie hulp te verlenen. Het antwoord werd nog steeds niet ontvangen.

Een ander geval van een situatie met gevaar voor de fysieke en psychische integriteit voor de huisarts doet zich voor bij dringende oproepen voor ruzies en  conflicttoestanden al dan niet gepaard gaande met fysiek geweld. Begeleiding van de huisarts door de politie is in zulke omstandigheden vanzelfsprekend. Dit geeft steeds een gevoel van veiligheid voor de hulpverleners en heeft een duidelijk kalmerend effect op de betrokken partijen.

Het SVH roept dan ook onze lokale en nationale overheden en politie op om duidelijke afspraken te maken met de huisartsenkringen betreffende gelijkaardige risicosituaties in de eerstelijn.

Het is niet correct om de (wachtdienstdoende) huisarts zonder enige bescherming het veld in te sturen in de hoop op een gunstige afloop. Ook huisartsen zijn burgers die de nodige bescherming moeten krijgen van de overheid in het uitoefenen van hun taak.

Dr. Frank Peeters

Ondervoorzitter SVH

frank-peeters@skynet.be